El terlemesi ve Ayaklarda terleme

Aşırı El ve Ayak Terlemesi

Op. Dr. Erkan Yıldırım tarafından yazıldı..

El, Ayak ve Koltukaltı Aşırı Terlemesi

Vücudumuzun ısı kontrolünde (termoregülasyon) gerekli olan terlemenin aşırı olması “hiperhidroz” ya da “aşırı terleme” olarak tanımlanır. Kişilere mutsuzluk veren toplumun %2-3'ünde görülen bir rahatsızlıktır.

El ve ayak terlemesi (palmoplantar hiperhidroz) hem ellerde hem de ayaklarda aşırı terleme olmasıdır.

Koltukaltı terlemesi daha çok ergenlik döneminde başlasa da el ve ayak bölgelerindeki aşırı terleme daha erken çocukluk döneminde başlar.

 

Emosyonel aşırı terleme daha çok el, ayak ve koltukaltı altı gibi bölgesel alanlarda meydana gelir.

Genel aşırı terleme metabolik bozukluklar, ateşli hastalıklar ve kansere bağlı olabilir. Genel vücut terlemesinde cerrahi tedavinin yeri yoktur. Altta yatan nedenin bulunması ve tedavi edilmesi en doğru yaklaşımdır.

Aşırı el ve ayak terlemesi ailede baskın bir şekilde nesilden nesile aktarılır. El ve ayak terlemesi “Japonlar”da diğer ırklara göre 20 kat daha fazla görülür (J Neurosurg. May 1969;30(5):545-51; Hawaii Med J. Mar-Apr 1957;16(4):381-7).

Her yaştaki iki cinsiyeti de etkiler bu aşırı terleme hastalığı.

Yapılan bir çalışmada kişiler (%62) terlemenin ilk defa ne zaman başladığını hatırlamıyor, %33'ünde ergenlikten beri var olduğu ve %5'inde yetişkinlikte başladığını ifade etmektedirler (J Am Acad Dermatol. Jul 1995;33(1):78-81).

Kronik alkolizm sorunu olanlarda da el ayak aşırı terlemesi görülebilir.

Aşırı terlemesi olanlarda aşırı sempatik aktivite olması, ellere ve kalbe giden sempatik sinir dallarının ortak olması sebebiyle kalp fonksiyonlarında değişiklikler olabilir (Tohoku J Exp Med. Apr 2006;208(4):283-90); çarpıntı, kalp hızında artış, vb.

Asimetrik terleme durumlarında (vücudun sadec bir yarısında aşırı terleme olması) nörolojik hastalıklar akla gelmelidir (J Am Acad Dermatol. Feb 17 2011).

Aşırı terleme tanısını koyarken dikkate alınan kriterler; en az aşağıdaki 4 kriter var olmalı (J Am Acad Dermatol. Feb 17 2011)

  • En az 6 aydır var olması,
  • El, ayak, koltuk altı, yüz-kafa bölgesinde olması,
  • İki taraflı ve simetrik olması,
  • Gece aşırı terleme olmaması,
  • En az haftada bir atak görülmesi,
  • 25 yaşından önce başlaması,
  • Aile hikayesi olması,
  • Günlük hayatın etkilenmiş olması.

Aşırı terleme olan alanlara uygulanan “iyotlu nişasta testi” (0.5-1 g iyot kristalleri + 500 g çözünür nişasta) ile aşırı terleyen alanlar siyaha boyanır.

Tek taraflı aşırı terleme ve diğer tarafta terleme olmaması oldukça nadirdir (Pediatr Dermatol. Sep-Oct 2010;27(5):548-9);

  •  Gustatuvar uyarı (yemekle ilişkili) (Frey sendromu, beyin iltihabı, şekere bağlı sinir hastalığı parotis bezi iltihabı)
  •  Glomus tümörü
  •  Çevresel sinir hastalığı, organ büyümesi, hormonal hastalık, cilt değişiklikleri (POEMS sendromu), vb.

Aşırı terleme tedavisi (Rev Med Suisse Romande. 1920;40:111-3):

El terlemesinde minimal invaziv kapalı yöntem olan klipsli ETS ameliyatı başarı oranı oldukça yüksek bir yöntemdir. Başarı oranı %90-95'dir. Ayak terlemesinde başarı oranı %50 civarındadır (sadece ayak terlemesi için klipsli ETS ameliyatı uygulanmaz)*. Çok az hastada açık cerrahi de kullanılabilir. Burada T2-3 sempatik düğümler klipslenir (titanyum klipler kullanılır) ve kimyasal sempatik deşarj yolu kapatılmış olur.

Dengeleyici terleme’, klipsli ETS ameliyatı (torakal sempatektomi 1920 tarihinden beri geliştirilerek kullanıla gelmektedir) sonrası görülebilir, ve bu kompensatuvar terleme hastanın hayat kalitesinin cerrahi tedavi sonrası artmasına engel değildir.

*T4 sempatik zincirin klipslenmesi aynı zamanda el terlemesinde ‘dengeleyici terleme’nin azalmasına yardımcı olabilecek bir yaklaşımdır (Kaohsiung J Med Sci. Jul 2005;21(7):310-3).

T4 sempatektomi etkin bir tedavi yöntemi olabilir. Dengeleyici terleme için intradermal botoks enjeksiyonu da etkin bir tedavi yaklaşımı olabilir (Neurosurgery. Jun 1998;42(6):1403-4).


Aşırı terlemeEl terlemesi, Ayak terlemesiKoltuk altı terlemesi